# ۱۵ تا از تلخ ترین و غمناک ترین رباعیات خیام

**URL:** <https://talk.zabanshenas.com/t/topic/81374>\
**Category:** مشارکت\
**Created:** [مارس 30، 2023، 11:34ق.ظ UTC](https://talk.zabanshenas.com/t/topic/81374 "2023-03-30T11:34:45Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Showing post:** 36

<div class="post-metadata">

**Author:** ![mostafa.76](https://talk.zabanshenas.com/user_avatar/talk.zabanshenas.com/mostafa.76/32/351951_2.png) [@mostafa.76](https://talk.zabanshenas.com/u/mostafa.76)\
**Post date:** [دسامبر 27، 2023، 9:46ق.ظ UTC](https://talk.zabanshenas.com/t/topic/81374/36 "2023-12-27T09:46:53Z")

</div>

**جهان سِفله طبع و سِفله پرور، ابیاتی اندوهناک و بدبینانه در شعر و اندیشه حافظ:**

> سبب مپرس که چرخ از چه سفله پرور شد  
> که کام بخشی او را بهانه بی سببیست

> زمانه هیچ نبخشد که بازنستاند  
> مجو ز سفله مروت که شیئه لا شی

> **سفله‌طبع است جهان، بر کَرَمَش تکیه مکن**  
> **ای جهان‌دیده، ثباتِ قدم از سفله مجوی**

> **سِماطِ دَهرِ دون‌پرور ندارد شهدِ آسایش**  
> **مَذاقِ حرص و آز ای دل، بشو از تلخ و از شورَش**

> من که دارم در گدایی گنجِ سلطانی به دست  
> کِی طمع در گردشِ گردونِ دون‌پَرور کنم

> **فلک به مَردمِ نادان دهد زِمامِ مراد**  
> **تو اهل فضلی و دانش، همین گناهت بس**

> حافظ اگر چه در سخن خازن گنج حکمت است  
> از غم روزگارِ دون، طبعِ سخن‌گزار کو

> چو حافظ در قناعت کوش و از دنیایِ دون بگذر  
> که یک جو مِنَّتِ دونان دو صد من زر نمی‌ارزد

> غمِ دنیای دَنی چند خوری؟ باده بخور  
> حیف باشد دلِ دانا که مُشَوَّش باشد

> تا کی غم دنیای دنی ای دل دانا  
> حیف است ز خوبی که شود عاشق زشتی

> **حافظ مدار امید فرج از مدار چرخ**  
> **دارد هزار عیب و ندارد تفضلی**

> بر مهر چرخ و شیوه او اعتماد نیست  
> ای وای بر کسی که شد ایمن ز مکر وی

> **مجوی عیش خوش از دور باژگون سپهر**  
> **که صاف این سر خم جمله دُردی آمیز است**
> 
> **سپهرِ بر شده پرویزنی‌ست خون افشان**  
> **که ریزه‌اش سر کسری و تاجِ پرویز است**

> **جهان پیر رعنا را ترحم در جِبِلَّت نیست**  
> **ز مهر او چه می‌پرسی؟ در او همت چه می‌بندی؟**

> جهان پیر است و بی‌بنیاد از این فرهادکُش فریاد  
> که کرد افسون و نیرنگش ملول از جانِ شیرینم

> غمِ زمانه که هیچش کَران نمی‌بینم  
> دَواش جز مِیِ چون ارغوان نمی‌بینم

> اگر نه باده غمِ دل ز یادِ ما بِبَرَد  
> نهیبِ حادثه بنیادِ ما ز جا بِبَرَد
> 
> اگر نه عقل به مستی فروکَشَد لنگر  
> چگونه کَشتی از این وَرطِهٔ بلا ببرد
> 
> فغان که با همه کس غایبانه باخت فلک  
> که کس نبود که دستی از این دَغا ببرد

> **ز گِردِ خوانِ نگونِ فلک طمع نتوان داشت**  
> **که بی مَلالتِ صد غُصه، یک نَواله برآید**

> **هر دم از درد بنالم که فلک هر ساعت**  
> **کُنَدَم قصدِ دلِ ریش به آزارِ دگر**

> ارغنون ساز فلک رهزن اهل هنر است  
> چون از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم

> آسمان کشتی ارباب هنر می‌شکند  
> تکیه آن به که بر این بحر معلّق نکنیم

> تا بی سر و پا باشد اوضاع فلک زین دست  
> در سر هوس ساقی در دست شراب اولی

> به چشمِ عقل در این رهگذارِ پرآشوب  
> جهان و کارِ جهان بی‌ثُبات و بی‌محل است

> جهان و کار جهان جمله هیچ بر هیچ است  
> هزار بار من این نکته کرده ام تحقیق

> سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی  
> دل ز تنهایی به جان آمد خدا را همدمی
> 
> چشم آسایش که دارد از سپهر تیزرو  
> ساقیا جامی به من ده تا بیاسایم دمی
> 
> **زیرکی را گفتم این احوال بین خندید و گفت**  
> **صعب روزی بوالعجب کاری پریشان عالمی**
> 
> آدمی در عالم خاکی نمی آید به دست  
> عالمی دیگر بباید ساخت وز نو آدمی

> مجو درستیِ عهد از جهانِ سست نهاد  
> که این عجوز، عروس هزاردامادست
> 
> نشان عهد و وفا نیست در تبسمِ گل  
> بنال بلبل بی دل که جای فریادست

> جمیله‌ایست عروسِ جهان، ولی هُش دار  
> که این مُخَدَّره در عقدِ کس نمی‌آید

> عروس جهان گر چه در حد حسن است  
> ز حد می‌برد شیوه بی‌وفایی

> آه از آن جور و تَطاول که در این دامگَه است  
> آه از آن سوز و نیازی که در آن محفل بود

> **چگونه شاد شود اندرونِ غمگینم؟**  
> **به اختیار، که از اختیار بیرون است**

> می بیاور که ننازد به گلِ باغِ جهان  
> هر که غارتگریِ بادِ خزانی دانست

> برات خوشدلی ما چه کم شدی یا رب  
> گرش نشان امان از بد زمان بودی

> این چه استغناست یا رب وین چه قادر حکمت است  
> کاین همه زخمِ نهان هست و مجالِ آه نیست

> حاصلِ کارگه کون و مکان این همه نیست  
> باده پیش آر که اسبابِ جهان این همه نیست

> بدعهدیِ ایام چو دید ابرِ بهار  
> گریه‌اش بر سمن و سنبل و نسرین آمد

> دریغ قافله عمر کـ‌آن‌چُنان رفتند  
> که گَردشان به هوایِ دیارِ ما نرسد

> **ز دیده خون بِچکانَد فِسانهٔ حافظ**  
> **چو یادِ وقتِ زمانِ شَباب و شِیب کند**

> چو بر روی زمین باشی توانایی غنیمت دان  
> که دوران ناتوانی ها بسی زیر زمین دارد

> بیفشان جرعه‌ای بر خاک و حالِ اهلِ دل بشنو  
> که از جمشید و کیخسرو، فراوان داستان دارد

> ز جورِ کوکبِ طالع، سَحَرگَهان چشمم  
> چنان گریست که ناهید دید و مَه دانست

> نمی‌بینم نشاط عیش در کس  
> نه درمان دلی نه درد دینی

> ز دور باده به جان راحتی رسان ساقی  
> که رنج خاطرم از جور دور گردون است

> به مهلتی که سپهرت دهد ز راه مرو  
> تو را که گفت که این زال تَرک دَستان گفت؟

> باغبانا ز خزان بی‌خبرت می‌بینم  
> آه از آن روز که بادَت گلِ رعنا ببرد
> 
> رهزنِ دهر نخفته‌ست مشو ایمن از او  
> اگر امروز نبرده‌ست که فردا ببرد

> خوش عروسیست جهان از رهِ صورت لیکن  
> هر که پیوست بدو، عمرِ خودش کاوین داد

> هر که آمد به جهان نقشِ خرابی دارد  
> در خرابات بگویید که هُشیار کجاست؟

> چه خوش گفت جمشیدِ با تاج و گَنج  
> که «یک جو نَیَرزد سرایِ سِپَنْج‌»

[۱۵ تا از بهترین و زیباترین غزل های حافظ](https://talk.zabanshenas.com/t/topic/85881)

---

_[View the full topic](https://talk.zabanshenas.com/t/topic/81374)._