سلام بر دوستان عزیز کتابخوان.
مطالعه دیوان غزلیات حافظ سرانجام به پایان رسید. از روزهای ابتدایی خرداد ماه بود که خوندن غزلهای حافظ رو با کانال یوتیوب Persian Poetry شروع کردم و خوشحالم که در این سه ماه این توفیق رو داشتم تا از سروده های حافظ عزیز بهره مند بشم. تابستون ۱۴۰۲ همواره برام خاطره انگیز خواهد ماند. تابستونی که در محضر و همنشینی حافظ سپری شد. وه که چقدر از اشعار او لذت بردم و حتا میتونم ادعا کنم که گاهی به حالت خلسه هم میرفتم.
انگیزه روی آوردن من به جناب حافظ این بود که در جایی خوندم که حافظ بیشترین شباهت فکری به خیام رو در میان شاعران ما داره و از اونجا که اندیشه و جهان بینی خیامی رو بشخصه قابل دفاع ترین فلسفه زندگی میدونم، گفتم که خوبه دمی هم با حافظ همنشین بشم. البته جهان بینی حافظ گسترده تره و مضامین عاشقانه و گاه عارفانه هم داره که در خیام نیست. مزیت حافظ در همین جهان بینی گسترده و فراگیر اوست که هر شخصی با هر عقیده و مسلکی رو میتونه جذب خودش کنه. در مقام مقایسه میشه گفت که فلسفه خیام عمیقتره، ولی فلسفه حافظ به خاطر همین چاشنی عشق و معنویت بیشتر به دل آدم میشینه.
همونطور که زنده یاد صادق هدایت در “مقدمه بر ترانه های خیام” گفته، حافظ یکی از بهترین پیروان خیامه. مضامین خیامی مانند شک گرایی و ندانم گرایی، شکوه و شکایت از بی وفایی روزگار و توصیه به شادباشی و شادخواری و غنیمت شمردن وقت در جای جای دیوان حافظ به وضوح قابل مشاهده است. بویژه خوشدلی و شاد زیستی که حافظ در این زمینه مطالب ناب و نغز و دلنواز فراوانی سروده. اگه بگم که خوندن غزل های حافظ درمانی برای افسردگیه هرگز سخنی به گزافه نگفتم، چرا که واقعا همینطوره. این همه تأکید بر شراب و ساقی و لذت از طبیعت و موسیقی و دف و نی و چنگ، همه و همه نشانگر آری گویی حافظ به زندگی با وجود تمام رنج و غمهای اونه.
رِندی حافظ در اینه که به دنیا میتونه بخنده:
با دلِ خونین لبِ خندان بیاور همچو جام
نی گَرَت زخمی رسد، آیی چو چنگ اندر خروش
ذوق و قریحه طنزپردازی و شوخ طبعی از دیگر ویژگی های سروده های اوست. به طنز نهفته در این بیت دقت کنید:
اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز
پیالهای بدهش گو دماغ را تر کن!
مکتب رندی حافظ عاری از خودبینی و ریاست و درست از همینجاست که حافظ به زاهدان و صوفیان ریاکار حمله می کند. خاصیت شراب او علاوه بر غم زدایی، از میان بردن همین منیّت و دورویی و ریاست:
در بحر مایی و منی افتادهام بیار
می تا خلاص بخشدم از مایی و منی
من در مطالعه غزلیات حافظ از اپلیکیشن عالی شاعرانه گویا استفاده کردم که فوق العاده ست. فهم و درک غزلهای حافظ آسان نیست و خوبی این اپ اینه که شرح آقای جلالیان (معروف به شرح جلالی) رو در زیر هر غزل آورده که هم معنای لغات دشوار رو داره، هم ابیات رو یک به یک توضیح داده و هم به خاستگاه تاریخی غزل پرداخته. مطالعه غزلیات حافظ رو با این اپ عالی پیشنهاد میکنم. در اینجا اپ شاعرانه گویا رو معرفی کرده ام.
همچنین در لینک زیر ۱۵ تا از بهترین و زیباترین غزلهای حافظ رو به اشتراک گذاشتم:
با غور در غزل های حافظ، شما با انسانی وارسته و آزاداندیش مواجه میشید که تمام تفکراتش رو با نهایت هنرمندی در قالب شعر ریخته و با تواضع و خیرخواهی، راه زندگی خوب و خوش و اخلاقی رو به انسانها نشون میده.
در دوران پیری شاعر وطن دوست ما، وقتی تیمور لنگ به ایران لشکرکشی کرد و کشتار وسیعی راه انداخت، حافظ غزلی سوزناک سرود و در پایان آن از خود پرسید که کجاست انسانی شایسته که ایران را نجات بدهد:
مِزاجِ دَهْرْ تَبَهْ شد در این بلا حافظ
کجاست فکر حکیمی و رای برهمنی
و پس از گذشت سده ها هنوز هم که هنوزه ما مردم ایران با این امید و آرزو همزادپنداری میکنیم و دلیل جاودانگی حافظ هم در همین نکته است.
سه شنبه، ۲۴ مرداد ۱۴۰۲